RHEOLI DIOGELWCH CERBYDAU YN Y GWEITHLE
Taflen i gyflogwyr
Contents
- Cyflwyniad
- Damweiniau - niferoedd, costau ac achosion
- Y dyletswyddau cyfreithiol
- Beth sydd angen i chi ei wneud mewn gwirionedd?
- Rhestr wirio
- Gwybodaeth bellach
Mae'r daflen hon at eich sylw chi fel cyflogwr. Mae'n cynnig cyngor ac arweiniad syml er mwyn eich helpu i sicrhau y caiff symudiadau cerbydau yn y gweithle, a gweithgareddau fel llwytho, cynnal a chadw ac ati eu gweithredu yn ddiogel.
Mae'n berthnasol i unrhyw gerbyd neu ddarn o offer symudol a ddefnyddir gan gyflogwyr, gweithwyr, pobl hunan-gyflogedig neu ymwelwyr i unrhyw leoliad gwaith (ac eithrio teithio ar ffyrdd cyhoeddus). Mae hyn yn cwmpasu ystod eang iawn o gerbydau cyfarwydd, er enghraifft ceir a faniau, wagenni fforch godi, cerbydau nwyddau trwm, dympwyr ac ati, yn ogystal â cherbydau ac offer llai cyffredin.
Dylai'r daflen fod yn ddefnyddiol i bob gweithle lle defnyddir cerbydau. Ar gyfer gweithleoedd fel safleoedd adeiladu, chwareli, ffermydd, gweithredwyr coedwigaeth ac ati, dylech gyfeirio at arweiniad penodol ar ddelio gydag amodau a pheryglon penodol y diwydiannau hyn (gweler tudalen 12 am fanylion).
DAMWEINIAU - NIFEROEDD, COSTAU AC ACHOSION
Bob blwyddyn caiff tua 70 o bobl eu lladd mewn damweiniau yn ymwneud â cherbydau yn y gweithle. Yn ogystal, ceir mwy na 1000 o anafiadau difrifol, hy damweiniau lle ceir esgyrn wedi torri, trychiadau ac ati. Mae'r damweiniau hyn fel arfer yn ymwneud â phobl yn cael eu taro gan gerbydau sy'n symud, pobl yn syrthio oddi ar gerbydau, pobl yn cael eu taro gan wrthrychau yn syrthio o gerbydau (fel arfer yn rhan o'r llwyth) neu gerbydau yn troi drosodd. Mae ceir a mathau eraill o gerbydau yn gyffredin iawn, ar ffyrdd cyhoeddus ac mewn gweithleoedd. O ganlyniad yn aml nid yw cyflogwyr na gweithwyr yn sylweddoli - tan i ddamwain ddifrifol ddigwydd - y gall gweithgareddau cerbydau fod yn beryglus iawn, a bod angen eu rheoli'n iawn er mwyn sicrhau gweithle diogel.
- Mae gan gyflogwyr ddyletswydd i ddarparu gweithle diogel, i ddarparu a chynnal a chadw systemau gwaith diogel, ac i gymryd pob cam diogelu sy'n rhesymol ymarferol er mwyn sicrhau diogelwch eu gweithwyr ac aelodau o'r cyhoedd a allai gael eu heffeithio gan eu gweithgareddau.
- Yn sail i hyn, mae'n rhaid i gyflogwyr gynnal 'asesiad risg'.
Mae angen iddynt:
- asesu'r risgiau i'w gweithwyr ac unrhyw un arall, er enghraifft aelodau o'r cyhoedd, yn deillio o'u gweithgareddau gwaith; a
- penderfynu pa fesurau sydd angen iddynt eu cymryd er mwyn sicrhau gweithle diogel ac arferion gwaith diogel ac i gydymffurfio â'u dyletswyddau cyfreithiol.
- Os bydd dau neu'n fwy o gyflogwyr yn rhannu gweithle, mae'n rhaid i bob cyflogwr gydweithredu â'r cyflogwyr eraill a chymryd yr holl gamau rhesymol i gyd-drefnu'r mesurau sydd i'w cymryd er mwyn cydymffurfio â'u dyletswyddau cyfreithiol.
- Mae'n rhaid i bob un o'r gweithwyr gymryd gofal am ddiogelwch eu hunain ac eraill a chydweithredu gyda'r rheolwyr er mwyn cwrdd â'u rhwymedigaethau.
BETH SYDD ANGEN I CHI EI WNEUD MEWN GWIRIONEDD?
Mae'r paragraffau sy'n dilyn yn rhoi cyngor i chi ar sut y gallech chi, fel cyflogwr, gynnal asesiad risg, gydag enghreifftiau sy'n ymwneud â chludiant yn y gweithle. (Mae'r rhestr wirio ar dudalennau 6-11 yn darparu arweiniad i rai o'r prif bwyntiau i'w hystyried).
Nodwyd pum cam i'ch helpu i asesu'r risgiau yn systematig.
- Yn gyntaf, bydd angen i chi nodi unrhyw beryglon sy'n
gysylltiedig â gweithgareddau cerbydau yn y gweithle. Er mwyn
gwneud hyn, edrychwch ar bob un o'r gweithgareddau gwaith
sy'n ymwneud â cherbydau, er enghraifft, cerbydau'n
cyrraedd ac yn ymadael, eu symudiad o fewn y gweithle, gwaith
ar lwytho a dadlwytho ac ati, a gofynnwch: Beth yw'r
peryglon, a beth sy'n achosi'r peryglon hynny? Er
enghraifft:
- Oes perygl o bobl yn cael eu taro gan gerbydau a beth yw'r achos?
- Oes perygl o bobl yn syrthio o gerbydau, er enghraifft wrth fynd i mewn i neu ddod allan o'r cerbyd neu wrth lwytho/dadlwytho neu gyflawni gweithgareddau eraill, a beth yw'r achos?
- Yna dylech nodi pwy allai gael eu niweidio gan bob un o'r peryglon hyn. Mae hyn yn debygol o gynnwys gyrwyr, gweithwyr eraill, cwsmeriaid ac o bosibl aelodau o'r cyhoedd.
- Yna, ar gyfer pob perygl, dylech werthuso'r risg, hy y tebygrwydd i niwed ddigwydd a'i ddifrifoldeb, ac asesu p'un a yw'r camau diogelu presennol yn ddigonol neu p'un a oes angen mwy o gamau diogelu. Mewn gwirionedd, dylech ofyn: A gymerwyd mesurau priodol i leihau'r risg hwn, ac a yw'r mesurau yn ddigonol? Os penderfynwch nad yw rhai risgiau wedi cael eu rheoli yn ddigon da bydd angen i chi gymryd camau i'w gostwng cyn belled ag sy'n rhesymol ymarferol.
- Os oes gennych lai na phum gweithiwr nid oes angen i chi
gofnodi unrhyw beth, ond os oes gennych bump neu'n fwy o
weithwyr mae'n rhaid i chi gofnodi canfyddiadau arwyddocáol
eich asesiad. Ystyr hyn yw:
- cofnodi, fel arfer drwy nodi'r peryglon mwyaf arwyddocáol; a
- cofnodi eich casgliadau pwysicaf, er enghraifft: Risg o wrthdaro o ganlyniad i dro dall: angen gosod drych sefydlog ar gornel yr adeilad. Mae'n rhaid i chi hefyd roi gwybod i'ch gweithwyr am eich canfyddiadau.
- Yn hwyr neu'n hwyrach byddwch yn cyflwyno cerbydau newydd neu yn newid llwybrau traffig, neu bydd natur y gweithgareddau gwaith sy'n ymwneud â cherbydau yn newid, gan arwain, o bosibl at beryglon newydd. Os bydd perygl newydd, bydd angen diwygio'r asesiad risg. Mewn unrhyw achos, mae'n arfer da i adolygu'r asesiad risg o bryd i'w gilydd er mwyn sicrhau ei fod yn dal yn berthnasol.
RHESTR WIRIO
Mae'r rhestr wirio ganlynol yn nodi'r pethau y dylech edrych arnynt wrth:
(a) ceisio nodi'r peryglon sy'n ymwneud â gweithgareddau cerbydau; ac
(b) asesu p'un a yw'r camau diogelu presennol yn ddigonol.
Mae hefyd yn rhoi syniadau synnwyr cyffredin er mwyn lleihau risgiau. Ni fydd y rhestr wirio o reidrwydd yn gynhwysfawr nac yn berthnasol i bob sefyllfa waith.
Y gweithle
- Gwiriwch fod cynllun y llwybrau yn briodol i weithgareddau
cerbydau ac ar droed yn y gweithle. Er enghraifft:
- A gaiff cerbydau a cherddwyr eu cadw ar wahân yn ddiogel?
- A oes pwyntiau croesi addas i gerddwyr ar lwybrau cerbydau?
- A oes ardaloedd parcio addas i'r holl anghenion parcio?
- A yw'r llwybrau i gerbydau yn osgoi troeon sydyn neu ddall?
- A oes cyfle ar gyfer cyflwyno system unffordd ar lwybrau i gerbydau o fewn y gweithle er mwyn lleihau'r risg o wrthdaro?
- Gwiriwch fod y llwybrau traffig cerbydau yn addas i'r
math a'r nifer o gerbydau sy'n eu defnyddio. Er
enghraifft:
- A ydynt yn ddigon llydan?
- A ydynt wedi eu hadeiladu'n dda, hy a oes ganddynt arwynebau cadarn a gwastad?
- A ydynt yn rhydd o rwystrau a pheryglon eraill?
- A ydynt yn cael eu cynnal a'u cadw yn dda?
- Gwiriwch fod nodweddion diogelwch addas yn cael eu darparu
lle y bo'n briodol. Er enghraifft:
- A yw'r ffyrdd wedi eu marcio lle y bo'r angen, ee er mwyn nodi hawl tramwy ar gyffyrdd?
- A oes angen arwyddion cyfeiriad, arwyddion cyfyngiadau cyflymder a, lle y bo'n briodol, arwyddion fel Ildiwch, Dim mynediad ac ati?
- A oes angen nodweddion fel drychau sefydlog i alluogi pobl i weld yn well ar droeon dall, atalfeydd cyflymder i ostwng cyflymder cerbydau, neu rwystrau i gadw cerbydau a cherddwyr ar wahân?
- Gwiriwch fod y cerbydau yn eich gweithle yn ddiogel ac yn
addas ar gyfer y gwaith y cânt eu defnyddio ar ei gyfer. Er
enghraifft:
- A oes ganddynt freciau gwasanaeth a pharcio addas ac effeithiol?
- A oes ganddynt gyrn, goleuadau, adlewyrchwyr, goleuadau bacio yn ôl a nodweddion diogelwch eraill fel sydd eu hangen?
- A oes ganddynt seddau a, lle y bo angen, wregysau diogelwch sy'n ddiogel ac yn sicrhau cysur gyrwyr?
- A oes gardiau ar rannau peryglus o'r cerbyd, ee siafftiau pŵer, gyriannau cadwyn, pibellau gwacáu agored?
- A oes angen diogelwch ar yrwyr rhag amodau tywydd garw, neu yn erbyn amgylchedd gweithio annymunol, ee yn erbyn yr oerfel, baw, llwch, tarthau, a sŵn a dirgryniad gormodol?
- A oes ffordd ddiogel o fynd i mewn a dod allan o'r caban a rhannau eraill sydd angen eu cyrraedd?
- A oes angen diogelu gyrwyr rhag anaf os bydd y cerbyd yn troi drosodd, ac i atal gyrwyr rhag cael eu taro gan wrthrychau sy'n syrthio?
- Sicrhewch y daw cerbydau o dan weithdrefnau cynnal a chadw priodol.
- A fydd gyrwyr yn cynnal gwiriadau diogelwch sylfaenol cyn defnyddio cerbydau?
- A oes rhaglen cynnal a chadw ataliol reolaidd ar gyfer pob cerbyd, a gynhelir ar gyfnodau y penderfynwyd arnynt ymlaen llaw o ran amser neu filltiroedd?
- Gwiriwch fod eich gweithdrefnau dethol a hyfforddi yn
sicrhau bod eich gyrwyr a gweithwyr eraill yn gymwys i
berfformio eu gweithgareddau gwaith mewn ffordd ddiogel a
chyfrifol. Er enghraifft:
- Ydych chi'n gwirio profiad blaenorol eich gyrwyr ac yn eu profi er mwyn sicrhau eu bod yn gymwys?
- Ydych chi'n darparu hyfforddiant ar sut i wneud y gwaith a gwybodaeth am beryglon penodol?
- A oes gennych chi raglen fwriedig o hyfforddiant gloywi i yrwyr a gweithwyr eraill er mwyn sicrhau eu cymhwyster parhaus?
- Gwiriwch beth a wna eich gyrwyr a'ch gweithwyr eraill
wrth ymgymryd â'u gweithgareddau gwaith. Er enghraifft:
- A yw eich gyrwyr yn gyrru gyda gofal, ee yn defnyddio'r llwybrau cywir, yn gyrru o fewn y cyfyngiad cyflymder ar y safle ac yn dilyn unrhyw reolau safle eraill?
- A ydynt yn parcio'n ddiogel, ac mewn mannau diogel?
- A yw eich gweithwyr yn defnyddio arferion gwaith diogel, ee wrth lwytho/dadlwytho, diogelu llwythi, gweithredu gwaith cynnal a chadw ac ati?
- A oes yn rhaid i'ch gyrwyr a gweithwyr eraill ruthro er mwyn cwblhau eu gwaith ar amser, neu a oes risg o ddamweiniau a achosir gan flinder o ganlyniad i oriau gwaith gormodol?
- Gwiriwch, drwy ymgynghori â'ch gweithwyr, fod eich
lefel rheolaeth rheolwyr/goruchwyliaeth yn addas. Er
enghraifft:
- A yw eich goruchwylwyr, gyrwyr a gweithwyr eraill, yn cynnwys contractwyr a gyrwyr sy'n ymwelwyr, yn ymwybodol o reolau'r safle ac yn ymwybodol o'u cyfrifoldebau o ran cynnal gweithle diogel ac arferion gwaith diogel?
- A gaiff pawb yn y gweithle eu goruchwylio ac a ydynt yn atebol am eu cyfrifoldebau, ac a orfodir system glir o gosbau pan fydd gweithwyr, contractwyr ac ati yn methu â chynnal safonau?
Gweithgareddau cerbydau
- Sicrhewch nad oes angen ond yr isafswm lleiaf posibl o
symudiadau BACIO YN ÔL, ac os bydd bacio yn ôl
yn angenrheidiol y'i gwneir yn ddiogel ac mewn mannau
diogel. Er enghraifft:
- A oes cyfle ar gyfer cyflwyno systemau unffordd ar lwybrau er mwyn lleihau'r angen am facio yn ôl?
- A oes angen nodi a marcio 'ardaloedd bacio yn ôl' fel eu bod yn glir i yrwyr a cherddwyr?
- A allech chi eithrio personél nad ydynt yn hanfodol o ardaloedd lle mae bacio yn ôl yn gyffredin?
- A oes angen arwyddwr (bancsmon) i gyfarwyddo cerbydau sy'n bacio yn ôl?
- A oes drychau ochr allanol a drychau ôl ar gerbydau i ddarparu'r welededd lwyr orau posibl?
- A oes gan y cerbydau larymau bacio yn ôl?
- Gwiriwch fod gyrwyr yn cymryd gofal wrth
BARCIO eu cerbydau, yn cynnwys eu cerbydau
preifat eu hunain, a'u bod yn parcio mewn mannau diogel. Er
enghraifft:
- A yw eich gyrwyr yn defnyddio'r mannau parcio penodol?
- A ydynt bob amser yn sicrhau bod eu cerbydau a'u hôl-gerbydau wedi eu brecio yn ddiogel a'u diogelu cyn eu gadael wedi parcio?
- Gwiriwch fod gweithrediadau LLWYTHO A
DADLWYTHO yn cael eu gweithredu'n ddiogel. Er
enghraifft:
- A weithredir gweithrediadau llwytho/dadlwytho mewn man sydd i ffwrdd o draffig sy'n mynd heibio, cerddwyr ac eraill nad ydynt yn ymwneud â'r gweithrediadau llwytho/dadlwytho?
- A weithredir gweithgareddau llwytho/dadlwytho gan ddefnyddio systemau gwaith diogel ar dir sy'n wastad, yn gadarn ac yn rhydd o dyllau?
- A yw'r cerbydau yn cael eu brecio a/neu eu sefydlogi, fel y bo'n briodol, er mwyn atal symudiadau anniogel yn ystod gweithrediadau llwytho a dadlwytho?
- A weithredir y llwytho/dadlwytho fel, cyhyd ag y bo'n bosibl, y caiff y llwyth eu daenu yn wastad er mwyn atal y cerbyd neu'r ôl-gerbyd rhag ansefydlogi?
- A weithredir gwiriadau er mwyn sicrhau bod llwythi yn ddiogel ac wedi'u trefnu fel na allant symud o amgylch, ee llithro ymlaen os bydd yn rhaid i'r gyrrwr frecio'n sydyn, neu lithro i ffwrdd os bydd yn rhaid i'r cerbyd ddringo llethrau serth?
- A oes gwiriadau er mwyn sicrhau na chaiff cerbydau eu llwytho y tu hwnt i'w cynhwysedd?
GWYBODAETH BELLACH
Rhoddir arweiniad mwy cynhwysfawr yn Workplace transport safety (HS(G)136, ISBN 0 7176 0935 9) ar gael o HSE Books. Mae'n darparu cyngor manwl i helpu'r rheini sy'n ymwneud â phob math o gludiant yn y gweithle i sicrhau gweithle diogel i gerbydau ac i gerddwyr, ac i gydymffurfio â'u cyfrifoldebau iechyd a diogelwch.
Mae cyngor ac arweiniad pellach ar gael hyfyd yn y cyhoeddiadau HSE canlynol:
Management of health and safety at work Dull Gweithredu Cymeradwy L21 1992 ISBN 0 7176 0412 8
Successful health and safety management HS(G)65 1991 ISBN 0 7176 0425X
Pum cam i asesu risgiau INDG 163(W)
Tractorau diogelwch INDG185(W) 1995
Safety in working with lift trucks 1992 ISBN 0 11 886395 9
Health and safety in motor vehicle repair 1991 ISBN 0 11 885671 5
Reversing vehicles INDG148 1993 (Copïau unigol am ddim; ISBN 0 7176 1063 2 am becynnau sydd ar werth)
Health and safety in retail and wholesale warehouses HSG76 1992 ISBN 0 11 885371 2
Iechyd, diogelwch a lles yn y gweithle: Canllaw byr i reolwyr INDG244(W) 1997
Mae cyhoeddiadau ar werth a chyhoeddiadau am ddim yr HSE ar gael i'w harchebu drwy'r post o:
HSE Books
PO Box 1999
Sudbury, Suffolk CO10 6FS
Ffôn: 01787 881165
Ffacs: 01787 313995
Mae cyhoeddiadau HSE sydd ar werth hefyd ar gael o lyfrwerthwyr da.
Ar gyfer ymholiadau eraill ffoniwch Linell Wybodaeth HSE, Ffôn: 0845 345 0055 , neu ysgrifennwch at HSE Information Centre, Broad Lane, Sheffield S3 7HQ.
Mae cyhoeddiadau Cymraeg sydd am ddim ar gael o:
Swyddfa HSE Caerdydd,
Adeiladau'r Llywodraeth,
Ty Glas,
Llanishen,
Caerdydd CF14 5SH.
Ffôn: 01222 263 000
Tudalen gartref HSE ar y We Fyd Eang: http://www.open.gov.uk/hse/hseh ome.htm
Mae'r daflen hon yn cynnwys nodiadau ar arfer da nad yw'n orfodol ond a allai fod o ddefnydd i chi wrth ystyried yr hyn sydd angen i chi ei wneud.
Gellir atgynhyrchu'r llyfryn hwn am ddim, ac eithrio at ddibenion hysbysebu, ardystio neu werthu. Mae'r wybodaeth yn gyfredol ar 5/95. Cydnabyddwch y ffynhonnell fel HSE.
C20 INDG199(W) 4/98
Argraffwyd a chyhoeddwyd gan Awdurdod Gweithredol lechyd a
Diogelwch
/ Arabic
/ Bengali
/ Chinese
/ Farsi
/ Gujarati
/ Hindi
/ Kurdish
/ Pashto
/ Punjabi
/ Tamil
/ Urdu